Nam quan hành (1) (2) & (3) - Quốc Việt
 Cuộc Lữ Hành Trên Đất - Vũ Đức Tô Châu
 Cám ơn người (*) - Quốc Việt
 Mùa xuân qua đồng cỏ - Vũ Đức Tô Châu
 Nhớ Biên Giới Chiều Mưa - Quốc Việt
 Đời Sợ Khổ - Nguyên Hữu
 Ca dao Ngụy văn Thà - Quốc Việt
 Bài Thơ Về Mẹ / Ngày Của Mẹ / Nhớ Mẹ Xiết Bao / Thức Giấc Nửa Khuya - Võ Đình Tiên
 Valentine day không có em - quang hy
 Đợi Hạt Phù Sa - Quốc Việt
 Hương Rơm - quang hy
 Hoàng Lan - quang hy
 Phố Cũ Trong Mưa - quang hy
 Liều - quang hy
 Cali – Mưa Trên Ngày Tháng Cũ... - MH Hoài Linh Phương
 Tâm Khúc Tình Ta. - MH Hoài Linh Phương
 KHÔNG CÓ CŨNG KHÔNG KHÔNG - Viên Thức, huệ thu
 Chút hương hoa bên kia trời cũ. - MH Hoài Linh Phương
 Ở Một Nơi Không Có Mùa Xuân. - MH Hoài Linh Phương
 Khúc Trầm Luân - Vũ Đức Tô Châu




quantho.net__________

Tác phẩm: 5634
Trang: 5818
Tác giả: 593


bài giới thiệu bài hành / bài ca bảy chữ liên hoàn biên khảo câu đối cổ thi trung hoa cổ thi việt nam Chùm Thơ chùm thơ 7 chữ 8 câu chùm thơ lục bát chùm thơ xướng họa dòng thơ đạo hát nói kịch thơ liên hoàn thất ngôn bát cú nhạc Phân Ưu song thất lục bát tác giả tác giả và tác phẩm Tùy bút tập thơ Tham luận thất ngôn bát cú (7 chữ 8 câu) thất ngôn bát cú thủ vỹ ngâm thể loại khác thi ca thi nhân thuận nghịch độc thơ 4 chữ thơ 5 chữ thơ 6 chữ thơ 7 chữ thơ 8 chữ thơ cho cha mẹ thơ chuyển thể thơ cuộc sống thơ dịch thơ hai câu thơ haiku thơ hình thơ họa thơ hiện thực thơ lục bát thơ mới thơ mới hiện đại Việt Nam thơ nối điêu thơ ngâm thơ nhạc thơ phá thể thơ quê hương thơ tân hình thức thơ tình thơ tình lục bát thơ tứ tuyệt thơ tự do thơ tranh đấu thơ trào phúng thơ truyện thơ xướng họa thơ đoản cú thơ đường thư / thơ tiểu luận tiểu sử Truyện ngắn trường ca trường thiên lục bát trường thiên song thất lục bát trường thiên thất ngôn viết về tác phẩm X.H. thơ vui cuối tuần You Tube Đường Thi Việt


Xin giới thiệu đến bạn đọc
Là Ai ?
Thể loại: thơ 7 chữ
Tác giả: Hoàng Mỹ Tho

Xin lưu ý: Là một Quán thơ, nên những bài thơ của các thi khách gửi đến hằng ngày, nếu nội dung không có ác ý và lời lẽ không làm tỗn thương ai , chúng tôi sẽ post lên trang của quantho.net trong tuần đó , tuy nhiên quantho.net không chịu trách nhiệm về nội dung của những bài thơ ấy , bài nào nếu quý khách thấy không chấp nhận được xin email cho ban biên tập biết rõ lý do , ban biên tập Văn tuyển chúng tôi luôn hoan nghinh những ý kiến xây dựng và đóng góp của quý vị. Những bài đã post lên những ngày tháng trước vẫn còn lưu lại, chúng tôi không xóa, quý vị có thể vào thư mục search tên tác giả và sẽ tìm thấy bài hay tác giả mà quý vị muốn tìm.

www.QuanTho.net


 

 

Anh thư nước Việt: Ấu Triệu (? - 1910)

» Tác giả: bùi thụy đào nguyên
» Dịch giả:
» Thể lọai: bài giới thiệu
» Số lần xem: 10269

1. Anh thư nước Việt: Ấu Triệu (? - 1910)

Miếu thờ Ấu Triệu trong khuôn viên Nhà lưu niệm Phan Bội Châu ở Huế. 
 

Ấu Triệu (? - 1910) tên thật Lê Thị Đàn, là một nữ cộng sự đắc lực của Phan Bội Châu trong Hội Duy tânPhong trào Đông du từ những năm 1904 tại Việt Nam. ......

Bà,người làng Thế Lại Thượng, nay thuộc xã Hương Vinh, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Sinh trưởng trong một gia đình theo Nho giáo, lại được đi học nên bà có tiếng là người nết na đức hạnh và biết làm thơ văn.

Đến tuổi trưởng thành, bất ngờ gia đình bà lâm cảnh chẳng lành: mẹ mất sớm, các em còn nhỏ dạị, cha bị thực dân Pháp bắt giam, gia sản bị tịch thu vì trước kia ông có liên quan đến phong trào Cần Vương. Vừa lúc đó có người tên Hinh, nguyên là Đốc phủ sứ ở miền Nam, đang làm thông ngôn ở tòa Khâm sứ Trung kỳ, ra điều kiện nếu bà chịu làm vợ ông, thì ông sẽ xin tha cho cha bà và bà đã đồng ý.

Sau một thời gian ngắn, ông Hinh đổi về Sài Gòn, Lê Thị Đàn vịn cớ còn cha già, em thơ dại nên không đi theo.

Bà ở lại mua bán ngược xuôi một thời gian rồi mở một quán bán trà rượu để nuôi cha, nuôi em. Gần nhà bà có ông Võ Bá Hạp, một nhà nho có khí tiết, bạn thân ông Phan Bội Châu. Bởi vậy, qua lời giới thiệu của ông Hạp, Lê Thị Đàn được ông Phan kết nạp vào Duy Tân hội (được thành lập năm 1904) và được phân công làm liên lạc. Từ đó, trong bốn năm năm, trải qua biết bao hiểm nguy, gian khổ trên tuyến đường miền TrungBắc, mọi việc của hội như chuyển tài liệu, tiền bạc, đưa rước người trong phong trào Đông Du đều nhờ đôi tay bà.

Năm Mậu Thân (1908), phong trào chống thuế ở Trung Kỳ nổ ra, Lê Thị Đàn đã cùng đồng đội là Khóa Mãnh, Khóa Mộng, nhiệt tình hưởng ứng. Tiếp đến, trong kỳ thi khóa sinh ở huyện Hương Trà, chính bà và ông Nguyễn Đình Tiến đã cổ vũ cho thí sinh bỏ trường thi để phản đối nhà cầm quyền.

Mọi hoạt động đang khá thuận lợi thì Nhật ký hiệp ước với Pháp, các nhà cách mạng trong có Phan Bội Châu cùng các du học sinh người Việt phải rời khỏi đất nước Nhật Bản vào năm 1909. Đồng thời ở trong nước Việt, Pháp cũng ra sức đàn áp các thành phần chống đối, khiến nhiều người bị tù đày, bị chém hoặc phải tự sát; trong số đó, có ông Đặng Thái Thân, một đồng đội năng động, thân thiết của bà ở Nghệ An vừa mới tuẫn tiết (dùng súng tự sát), khiến bà Đàn càng thêm căm phẩn, đau xót.

Không kiềm nén được nữa, Lê Thị Đàn ngang nhiên chửi rủa đối phương nên bị bắt giam vào tháng 3 năm 1910. Thượng thư bộ Hình nhà Nguyễn và cũng là cộng sự đắc lực của Pháp là Trương Như Cương, được giao việc xét hỏi.

Mặc mọi lời dụ dỗ, mọi cực hình tra tấn, trước sau bà vẫn không khai báo. Biết mình không thể thoát và không thể sống được nữa, bà giả vờ sẽ cung khai hết, nếu được Trương Như Cương cho ngơi nghỉ một ngày...

Tin lời, Thượng thư Cương chấp thuận và ngay đêm hôm ấy, bà đã cắn ngón tay lấy máu viết lên tường ba bài thơ tuyệt mệnh, rồi dùng dây thắt lưng bằng lụa trắng treo cổ, tự kết liễu đời mình tại nhà lao Quảng Trị.

Hôm ấy là ngày 16 tháng 3 âm lịch năm Canh Tuất, tức ngày 25 tháng 4 năm 1910[1] Phan Bội Châu lấy tấm gương bất khuất của nữ nhân vật Triệu Thị Trinh trong lịch sử Việt Nam mà đặt cho Lê Thị Đàn là Ấu Triệu, với nghĩa Bà Triệu Nhỏ.

Và sau 98 năm kể từ khi tuẫn tiết, mới đây, di hài liệt nữ Ấu Triệu đã được người ta tìm thấy. Sáng ngày 26 tháng 11 năm 2008, di hài bà đã được đưa về cải táng tại Nghĩa trang mang tên Phan Bội Châu do chính cụ Phan thành lập trước năm 1934 ở Huế, để làm nơi an táng các chí sĩ cách mạng.

Thơ Tuyệt mệnh

I. Lạnh lùng cảnh ngục lúc quyên sinh

Biển rộng đồng không mình biết mình.

Chết với nước non em tốt số,

Chạnh lòng tủi hổ lũ trâm anh!

 

II. Suối vàng gạt lệ gặp bà Trưng

Máu thắm hồn quyên khóc thảm thương.

Lạy Phật thân này còn hóa kiếp,

Tay xin nghìn cánh, cánh nghìn thương.

 

III. Huyết lệ dầu khan, giận chửa sờn

Chiều hôm tê tái nước sông Hương

Đảng ta khi quét xong quân giặc,

Trước nấm mồ em đốt bó nhang...

(Đặng Thai Mai dịch thơ)

Do đảm đương công tác bí mật, nên công lao và sự hy sinh của Lê Thị Đàn dưới thời Pháp thuộc ít được biết đến. Sau này, nhờ Phan Bội Châu kể lại vụ việc trong cuốn Việt Nam nghĩa liệt sĩ [4], nên tên tuổi bà mới được lưu truyền.

Tiếp theo là vào năm 1926, khi Phan Bội Châu bị Pháp đưa về sống ở Bến Ngự (Huế) (địa chỉ hiện nay: 119, Phan Bội Châu, TP. Huế), ngay năm sau, ông đã dựng lên một ngôi miếu nhỏ nơi góc vườn của mình. Ngôi miếu có khắc bốn chữ Hán “Ấu Triệu bi đình” và một tấm bia có khắc mấy dòng chữ Hán ở mặt trước và bản dịch bằng chữ quốc ngữ ở mặt sau, để làm nơi hương khói cho bà.

Phiên âm:

Nữ liệt sĩ bi đình

Nữ đồng bào Ấu Triệu liệt nữ Lê Thị Đàn chi thần, Thừa Thiên Phủ, Thế Lại Thương Xã. Duy Tân (Canh Tuất) dĩ quốc sự án hạ ngục, khảo tấn nghiêm cực, thống khổ vạn trạng, nhiên bất khuất. Thị niên tam nguyệt thập lục tự tuẫn dĩ cố, chư đồng chi đa thoát võng giả.

Ô hô ! Liệt hỷ !

Minh viết: Thân bất khả lục, chí bất khả nhục, đao nhân nhi tử, Trưng Triệu nhi tục, kỳ tần gỉa anh, kỳ mật gỉa dạnh nữ kiệt, nữ kiệt, hà nhạc nhật tinh.

Liệt nữ tuẫn nghĩa hận chí thập bát niên nguyệt nhật

Tạm dịch như sau:

Bia cô Ấu Triệu liệt nữ, người xã Thế Lại Thượng, phủ Thừa Thiên. Năm Canh tuất (1910) đời Duy Tân vì án quốc sự bị khảo tấn hết sức khổ, nhưng trước sau không khai một lời. Ngày 16 tháng 3 năm ấy, (cô) tự tử ở trong ngục, các đồng chí, nhờ đó được vô sự. Than ôi! Nghĩa liệt thay! Lời minh rằng: Sống vì nước, chết vì nòi. Bà Trưng cô Triệu xưa này mấy ai?

Ngoài ra, ông Phan còn làm 4 cặp đối treo lên 4 cột miếu. Hai cặp đối bằng chữ Hán (Chương Thâu dịch):

Gần bùn không bẩn: hoa quân tử;

Ôm ngọc làm thinh; đá hiển nhân.

Tấm thân trót gả guiang san Việt;

Tấc dạ soi chung nhật nguyệt trời.

Hai cặp đối bằng chữ Nôm

Dây lưng một giải bền hơn sắt

Nét máu ngàn thu đậm với hồng...

Câu đối nặt này còn thiếu chữ;

Dám xin đồng chí góp thêm lời.

Và bài thơ Đề bia Ấu Triệu:

Lọ là các cậu, lọ là ông,

Ai bảo rằng thư chẳng phải hùng.

Miệng có chào lòng quên sấm sét,

Gan đành bỏ mạng tiếc non sông.

Dây lưng một dải bền hơn sắt,

Nét máu nghìn thu đậm với hồng.

Ai biết hỏi chăng thời chớ hỏi,

Hỏi hòn đá nọ biết hau không?

Trước năm 1975, có đôi ba người biết chuyện, đã làm mấy vần thơ thương tiếc và ca ngợi nghĩa khí của bà.

Trích một bài:

Liệt nữ như người thật xứng danh

Hiếu trung trọn vẹn cả dôi tình.

Vì cha ôm bụng đành liều tiết,

Thương nước sôi gan chẳng kể mình.

Chung với Võ, Phan[5] lòng nghĩa khí

Sánh cùng Trưng, Triệu dạ trung trinh.

Non sông Thế Lại dồn anh tú,

Muôn thuở thoa quần rạng sử xanh.

Tử Hòa

Ảnh và bài của Bùi Thụy Đào Nguyên.

Chú thích:

1.     Ghi theo văn bia khắc trên Nữ liệt sĩ bi đình do Phan Bội Châu soạn (nguồn của cụ Phan đáng tin cậy hơn nên trong sách của Lê Minh Quốc, xuất bản năm 2009, vẫn ghi ngày này). Tuy nhiên theo một bài viết trên báo Tuổi Trẻ thì bà Ấu Triệu mất vào đêm 25 tháng 10 năm 1910.

2.     Việt Nam nghĩa liệt sĩ được xuất bản vào năm 1918 tại Thượng Hải (Trung Quốc)

3.     Chỉ Võ Bá Hạp và Phan Bội Châu.

Tham khảo:

-Nguyễn Đắc Xuân, Hương Giang cố sự, Tủ sách Sông Hương, 1986, tr.77-78.

-Chương Thâu, Ấu Triệu Lê Thị Đàn trong sách Danh nhân Bình Trị Thiên, Nxb Thuận Hóa, 1986, tr. 243-249.

-Lê Minh Quốc, Các vị nữ danh nhân Việt Nam. Nxb Trẻ, 2009, tr. 175-180.

2009-11-29 22:01:23



Rating: 2.2/5 (35 votes cast)

[1]

  • Xin lưu ý: Là một diễn đàn tự do, quantho.net không chịu trách nhiệm về nội dung của những ý kiến đóng góp từ độc giả. Những ý kiến đóng góp có những lời lẽ không hay sẽ bị BBT xoákhoá IP vĩnh viễn. (khi bị khoá IP bạn sẽ không thể vô được quantho.net nữa.)



bài giới thiệu bài hành / bài ca bảy chữ liên hoàn biên khảo câu đối cổ thi trung hoa cổ thi việt nam Chùm Thơ chùm thơ 7 chữ 8 câu chùm thơ lục bát chùm thơ xướng họa dòng thơ đạo hát nói kịch thơ liên hoàn thất ngôn bát cú nhạc Phân Ưu song thất lục bát tác giả tác giả và tác phẩm Tùy bút tập thơ Tham luận thất ngôn bát cú (7 chữ 8 câu) thất ngôn bát cú thủ vỹ ngâm thể loại khác thi ca thi nhân thuận nghịch độc thơ 4 chữ thơ 5 chữ thơ 6 chữ thơ 7 chữ thơ 8 chữ thơ cho cha mẹ thơ chuyển thể thơ cuộc sống thơ dịch thơ hai câu thơ haiku thơ hình thơ họa thơ hiện thực thơ lục bát thơ mới thơ mới hiện đại Việt Nam thơ nối điêu thơ ngâm thơ nhạc thơ phá thể thơ quê hương thơ tân hình thức thơ tình thơ tình lục bát thơ tứ tuyệt thơ tự do thơ tranh đấu thơ trào phúng thơ truyện thơ xướng họa thơ đoản cú thơ đường thư / thơ tiểu luận tiểu sử Truyện ngắn trường ca trường thiên lục bát trường thiên song thất lục bát trường thiên thất ngôn viết về tác phẩm X.H. thơ vui cuối tuần You Tube Đường Thi Việt

 Đời Sợ Khổ - Nguyên Hữu
 Đợi Hạt Phù Sa - Quốc Việt
 Thi Nhân Hành Khúc / Chúng Tôi Không Muốn Chết - tâm thanh
 Qua Cầu Đắng Cay - hàn thiên lương
 Sơn Tinh Thủy Tinh - Trần Hoan Trinh
 Tình khúc vần " Ông " - nguyên hà
 THẨM ĐỊNH KHÔ THI - tâm thanh
 Đánh Đai Lưng Gầy - Đỗ Anh Thơ
 TẦU NÔ MỘ KHÚC - tâm thanh
 Đà Thảo Khấu Diệt Độc Xà - tâm thanh





phụ trách quán thơ
Huệ Thu
saimonchunhan@gmail.com

Follow Us


 Vui Tuổi Hạc - hà thượng nhân, nhiều tác giả..., Đông Anh
 Bên Trời Lận Đận [Thi tập] - hà thượng nhân
 Chùm Thơ Thiếu Nhi - nguyễn lãm thắng
 NGÀY ĐANG MỞ SÁNG [Trường ca] - trần anh thái
 KẺ HÀNH HƯƠNG TỪ ĐỜI ĐẾN THƠ [Trường ca] - nguyễn hoàng đức
 Mỗi Năm Thêm Tuổi - Võ Đình Tiên, Lê Kim, Githéa
 HTN giới thiệu tập thơ Lục Bát Huệ Thu - huệ thu, hà thượng nhân
 Tình khúc vần " Ông " - nguyên hà
 Bài Thơ Về Mẹ / Ngày Của Mẹ / Nhớ Mẹ Xiết Bao / Thức Giấc Nửa Khuya - Võ Đình Tiên
 Hậu giang thương nhớ - phạm thành tính


trang chính    100 tác phẩm mới 



Thực hiện:  
Bùi Ngọc Tô, Huệ Thu, Tuấn Nguyễn, Phương Nguyễn, Tú Phương, Tâm Thơ, Long Nguyễn, Đăng Lê, Trần Thanh, Ngô Nguyễn Trần
(Hoa Kỳ - Pháp - Đức - Áo - Úc - Hoà Lan - Việt nam)